Pul yığmağı asanlaşdıran psixoloji texnikalar
Bir çox insan gözlənilməz vəziyyətlərdə özünü güvənli hiss etmək, gələcək hədəflərinə çatmaq və müəyyən iqtisadi azadlığa sahib olmaq üçün pul yığmağa ehtiyac duyur. Pul yığmaq nəzəri baxımdan asan görünsə də, mövcud iqtisadi şərait, şəxsin xərcləmə vərdişləri və iradə zəifliyi bu prosesi çətinləşdirə bilir. Bəzən insanlar qısa müddətdə pul yığsa da, özlərini idarə edə bilmədikləri üçün bu vərdişi davam etdirə bilmirlər.
Bütün bunlara baxmayaraq, pul yığmağı asanlaşdıran bir neçə psixoloji texnika mövcuddur. Bu üsullar iradəyə deyil, beynin necə işlədiyinə əsaslanır.
1. “Görünməyən pul” texnikası
Psixoloji olaraq insanlar nə qədər pula sahib olduqlarını bildikcə, xərcləməyə bir o qədər meyilli olurlar. Məsələn, almaq istədiyiniz məhsul cibinizdəki puldan ucuzdursa, beyniniz sizə “yenə də pulun qalacaq” mesajını verir və bu da xərcləməyi asanlaşdırır.
Bu səbəbdən yığdığınız pulu daim görmədiyiniz bir yerdə saxlamaq pul yığma prosesini asanlaşdırır. Çünki görmədiyimiz pul beynimiz üçün xərclənə bilən mənbə kimi qəbul olunmur. Bu da lazımsız xərclərin qarşısını alır.
2. “Ağrı verən xərcləmə” texnikası
Kredit kartlarının geniş yayılması ilə insanlar nağd puldan demək olar ki, istifadə etmir. Kartla ödəniş edərkən sanki pulu real olaraq itirmirmişik kimi hiss edirik. Çünki cibimizdən fiziki pul çıxmır və bu itki hiss olunmur.
Pul yığmaq istəyənlər üçün yalnız nağd puldan istifadə etmək olduqca təsirli bir üsuldur. Nağd pul xərclədikdə nə qədər pul verdiyinizi və nə qədərinizin qaldığını açıq şəkildə görürsünüz. Bu isə beyində “ağrı” hissi yaradır və bir müddət sonra insan daha az xərcləməyə başlayır.
Əgər kartla ödənişdən imtina etmək mümkün deyilsə, öncədən yüklənən (prepaid) kartlardan istifadə etmək daha sağlam alternativdir.
3. Tələsmədən xərcləmə (xərcləməni çətinləşdirmə) texnikası
Onlayn alış-veriş saytlarının artması ilə insanlar bir kliklə alış-veriş edə bilirlər. Bəyəndiyimiz bir məhsulu almaq saniyələr çəkir və çox vaxt nə qədər pul xərclədiyimizi düşünmürük.
Pul yığmaq üçün xüsusilə onlayn alış-verişdə 24 saat gözləmə qaydasını tətbiq etmək tövsiyə olunur. Elmi araşdırmalara görə, bir məhsulu nə qədər bəyənsəniz də, 24 saat ərzində ona olan istək təxminən 70% azalır. Bu üsul lazımsız xərclərin qarşısını almaqda olduqca effektivdir.
4. Kiçik aldatmalar texnikası
İnsan beyni yığılan pulu gördükcə motivasiya olur və daha çox yığmaq istəyir. Bu səbəbdən insanlar bəzən bir anda böyük məbləğlər yığmağa çalışırlar. Halbuki buna ehtiyac yoxdur.
Pul yığmaq intizam tələb edən bir vərdişdir. Məsələn, “ayda 10.000 manat yığacağam” demək əvəzinə “gündə 20 manat kənara qoyacağam” demək həm daha real, həm də davamlıdır. Zamanla bu məbləği artıraraq əsas hədəfə çatmaq mümkündür.
5. Vizuallaşdırma texnikası
Vizuallaşdırma texnikası təkcə pul yığmaq üçün deyil, bütün hədəflər üçün təsirli üsuldur. İnsan beyni davamlı gördüyü şeyləri unutmaqda çətinlik çəkir.
Pul yığmaq istəyən şəxsin ətrafında bu məqsədi ona daim xatırladan vizualların olması tövsiyə olunur. Məsələn:
- iş masasının üzərində qeyd kağızı,
- telefon qabığının arxasında yazı,
- otaq divarında motivasiya cümləsi
kimi xatırlatmalar bir müddət sonra bu prosesi gündəlik məsuliyyətə çevirir. “Bu gün də pul kənara qoymalıyam” kimi sadə cümlələr həm motivasiya yaradır, həm də davamlılığı təmin edir.
