Tələbələrin ən böyük kabusu öyrəndikləri mövzuları qısa müddətdə unutmaqdır. Beynimiz daim yeni məlumatların bombardımanına məruz qalır. Lazımsız hesab etdiyi məlumatları silir. Bu vəziyyət imtahan həftələrində böyük böhranlara səbəb olur. Alman alim Sebastian Leitner bu problemə bir həll tapmışdır. O, “flashcard”, yəni məlumat kartları üsulunu inkişaf etdirmişdir. Ancaq bu, adi bir kartla çalışma deyil. Kartların müəyyən bir məntiqə görə təkrar edilməsini təmin edir. Əzbərçi təhsildən uzaqlaşmağınıza kömək edir. Məlumatı uzunmüddətli yaddaşa ötürür. Yaddaşın işləmə prinsiplərinə tam uyğun olan Leitner sistemi ilə yaddaşı gücləndirmə metodu sayəsində biliklər sanki beyninizə həkk olunur və ehtiyac duyduğunuzda asanlıqla xatırlanır. Bu sistemdə kartlar önəmlilik sırasına görə yox, bilmə səviyyənizə görə təsnif edilir. Beləliklə, vaxtın idarə olunması mükəmməl hala gəlir. Lazımsız təkrarlardan qurtulursunuz. Yalnız ehtiyacınız olan məlumata fokuslanırsınız.
Leitner Sistemi Necə Tətbiq Olunur
Sistemi qurmaq üçün bir neçə qutuya və məlumat kartlarına ehtiyacınız var. Hər kartın ön tərəfinə sualı yazırsınız. Arxa tərəfinə isə cavabı yazırsınız. Başlanğıcda bütün kartlar birinci qutuda olur. Bu texnikadan səmərəli istifadə etmək üçün “Leitner sistemi necə tətbiq olunur?” sualı ilə maraqlananlar əvvəlcə kartları düzgün bildikcə növbəti qutuya keçirmək qaydasını mənimsəməlidirlər. Birinci qutudakı kartları hər gün təkrar edirsiniz. Cavabını düzgün bildiyiniz kartı ikinci qutuya qoyursunuz. Səhv bildiyiniz kart birinci qutuda qalır. İkinci qutudakı kartları isə üç gündə bir təkrar edirsiniz. Buradakı kartı düzgün bilsəniz, üçüncü qutuya keçir. Səhv bilsəniz, amansız bir qayda işə düşür: kart yenidən birinci qutuya qayıdır. Bu geri qayıtma qaydası sistemin əsasını təşkil edir. Səhv etdiyinizdə deməli, həmin məlumatı hələ tam öyrənməmisiniz.
Leitner Sistemi və Aralıqlı Təkrar
Beynimiz məlumatı müəyyən aralıqlarla gördükdə onu daha yaxşı yadda saxlayır. Bir dəfəyə saatlarla çalışmaq səmərəsizdir. Məlumatlar bir-birinə qarışır. Aralıqlı təkrar isə beynin unutma əyrisini “qırır”. Məlumatı tam unudacağınız anda yenidən xatırladır. Elmi olaraq sübut olunmuş bir həqiqət olan Leitner sistemi və aralıqlı təkrar prinsipi birləşəndə, tələbə dərs masasının arxasında daha az vaxt keçirərək daha yüksək nəticə əldə edir. Birinci qutu tez-tez təkrar tələb edir. İkinci və üçüncü qutular daha seyrək təkrar olunur. Beşinci qutuya çatmış bir kart artıq tam öyrənilmiş sayılır. Bu kartlara bəlkə ayda bir dəfə baxmağınız kifayət edər. Beləliklə, bildiyiniz mövzulara vaxt sərf etmirsiniz. Enerjinizi çətinlik çəkdiyiniz mövzular üçün saxlayırsınız. Bu üsul beyni daim ayıq saxlayır.
Leitner Sistemi Qutu Metodu
Qutuların sayı tamamilə sizdən asılıdır. Adətən üç və ya beş qutu istifadə olunur. Hər qutunun bir təkrar periodu var. Birinci qutu hər gün işlənir. İkinci qutu üç gündə bir işlənir. Üçüncü qutu həftədə bir işlənir. Dərs çalışma intizamını bir oyun halına gətirən Leitner sistemi qutu metodu sayəsində irəliləyişinizi konkret şəkildə görür və qutular dolduqca motivasiyanızı artırırsınız. Səhv cavablandırılan kartın ən əvvələ qayıtması cəza kimi görünə bilər. Əslində bu, bir öyrənmə fürsətidir. Həmin kartı təkrar-təkrar görərək onu zehninizə yerləşdirirsiniz. Kartlar qutular arasında “səyahət edir”. Bu dinamik quruluş darıxdırıcılığın qarşısını alır. Çalışma prosesi aktiv hala gəlir. Passiv oxuma yerinə aktiv xatırlama edirsiniz.
Leitner Sistemi və İmtahan Uğuru
İmtahanlara hazırlıq prosesi uzun bir marafondur. Məlumatların təzə qalması lazımdır. Klassik qeydləri oxuma üsulları bəzən yetərsiz olur. Tələbə səhifələrlə qeydi yenidən oxuyarkən darıxır. Diqqəti dağılır. Leitner sistemi isə sizi davamlı test edir. Cavabı xatırlamaq üçün beyninizi “məcbur edirsiniz”. Rəqiblərindən öndə olmaq istəyən namizədlər üçün Leitner sisteminin imtahan uğuru üzərində birbaşa təsiri var, çünki bu üsulla öyrənilən məlumatlar imtahan stressində belə asanlıqla xatırlanır. Xüsusilə xarici dil sözlərini əzbərləyərkən çox təsirlidir. Tarixlərin, formulların öyrənilməsi üçün də idealdır. Bu sistemlə çalışanlar son gecə səhərə qədər oyaq qalmaq məcburiyyətində qalmır. Çünki biliklər artıq uzunmüddətli yaddaşdadır. İmtahan anında panik yaşamazsınız. Özünüzə olan inamınız artır.
